تركيبات آمفتاميني در ابتدا در سال 1887 ساخته شدند و از سال 1932 به صورت اسپري براي درمان آسم بكار ميرفتند. از زمانيكه خاصيت محرك بودن آنها مورد شناسايي قرار گرفت، مصارف پزشكي بسياري پيدا كردند، بطوريكه از سال 1937، براي درمان اختلالات خواب و اختلال كمبود توجه بيشفعالي (ADHD) تجويز ميكردند. در طول جنگ جهاني دوم، متاآمفتامينها توسط سربازان مصرف ميشدند تا ميزان خستگي و خواب آنها را كاهش و عملكرد جنگي آنها را افزايش دهند. بعد از پايان جنگ، ذخيره متاآمفتامين ارتش در ژاپن، در دسترس مردم قرار گرفت و از آنجا سوءمصرف آن آغاز گرديد.
در طول دهه 1950، استفاده قانوني از متاآمفتامين در آمريكا رايج گرديد. براي مثال، دانشآموزان و دانشجويان آن را مصرف ميكردند تا ساعتها بيدار بمانند و بدون خستگي درس بخوانند. ورزشكاران براي تقويت انرژي وافزايش عملكرد ورزشي خود به مصرف آن ميپرداختند. در طول اين دوران، مصرف اين ماده براي افزايش بازده كاري و رفع خستگي بدون مشكل تلقي ميشد و خطري در مورد اعتياد به آن، احساس نميگرديد.
در طول دهه 1960، مصرف تزريقي متاآمفتامين بخصوص در بين افراد طبقه فقير جامعه رايج گرديد و در اين زمان بود كه خطرات سوءمصرف و اعتياد آشكار گرديدند. از سال 1965 به بعد اكثر تركيبات دارويي متاآمفتامين از دسترس مردم خارج گرديدند و محدوديتهاي جدي براي توليد و توزيع اين تركيبات دارويي اعمال گرديد. از اين زمان به بعد بود كه ساخت تركيبات متاآمفتاميني بصورت غيرقانوني آغاز گرديد كه به تبع آن ناخالصيهاي بسياري به آنها اضافه مي شد وبه نامهاي مختلفي مانند مِت،pead ،Crystal ،ICE و glass خوانده ميشوند. متاآمفتامين در ايران معمولاً تحت عنوان شيشه ناميده ميشود.
(كريستال در ايران تركيبي است از هروئين خالص زياد همراه با كوكائين كم ولي قبلاً در مورد شيشه هم اين كلمه بكار مي رفت).
شيشه يك ماده محرك دستگاه عصبي مركزي CNS است كه به شدت اعتيادآور مي باشد و مناطق بسياري از سيستم عصبي مركزي را تحت تأثير خود قرار ميدهد. به شكل پودر كريستال شده سفيدرنگ، بدون بو و با مزهاي تلخ ميباشد كه به راحتي در آب يا الكل حل ميشود. اين ماده در آزمايشگاههاي غير قانوني قابل ساخت است و اغلب داراي ناخالصيهاي بسياري نيز ميباشد
شكل و رنگ شيشه شبيه كتيراي خشك و خردشده مي باشد (تقريباًشبيه شيشه خردشده) كه معمولاً در ايران به صورت تدخيني با پايپ (Pipe) مخصوص و فندك اتمي مصرف ميشود، البته مواردي ازتزريق نيز ديده شده است.
مـصـرف شيـشه باعـث آزادسـازي انـتقـال دهـندههاي عـصبي دوپامـين، اپـينفـرين و نوراپينفرين در سيستم اعصاب سمپاتيك ميشود. اثرات معمول مصرف شيشه شامل سرخوشي، افزایش خلق، حالت تهاجمی غیر قابل کنترل، افزایش حرکات جسمی، افزايش سطح انرژي و اعتمادبهنفس، بيخوابي، بـيقراري، افزايش ميـل جـنسي و لرزش مـيباشد. عـلايم تنفـسي شامل افـــزايـــش ريــت تــنـفـس، ادم ريوي، افـزايش فشارخـون ريوي وكاهـش ظرفيت شـشي اسـت. عـلايم قلـبي عـروقي شامل افزایش ضـربان قلب و فشار خون، تاكي كاردي و آريتمياس است.علايم مصرف بيش ازحد(Overdose) وقـفه تنفسي، كـما، سكته مغزي و درمـوارد شديد مرگ ميباشد. شيـشه بعد از جـذب از طـريق مخاط به مغز مي رسد وعلايم آن دركمتر از يك ساعت ظاهرشده وحداقل تا 24ساعت ادامه مي يابد.
عوارض مصرف طولاني مدت:
درصورت ادامه مصرف بعد ازمدت طولانی علایم بد خلقی و افسردگی و علایم اختلال حرکتی مثل پارکینسون در فرد ظاهر می شود.
مصرف این ماده باعث كاهش شديد وزن، بياشتهايي، مشكلات پوستي وخـيم، افزايـش خـطر تشنـج و رفـتارهاي پرخاشگرانه غـير قابل كنترل، افزایش تعداد تنفس، افزایش فعالیت فیزیکی، افزایش دمای بدن و تحریک پذیری و بی خوابی گیجی، لرزش و تشنج، اضطراب و بدبینی و خشونت را سبب شود. تشنج و افزایش زیاد دمای بدن باعث مرگ افراد می گردد. همچنین با صدمه روی عروق باعث سکته های مغزی و قلبی می گردد. از مهمترين عوارض طولاني مدت مصرف شيشه كه معمولاً بعد از گذشت كمتر از 6 ماه مصرف، خود را نشان ميدهد اختلال شديد در عملكرد دريچه پروستات است كه معمولاً ادرار و اسپرم با هم دفع ميشوند. آسيبهاي شديد كبدي و جوشهاي صورت ، كوچك شدن بيضهها به همراه درد شديد و تضعيف قواي جنسي از ديگر عوارض اين مادهمحرك خطرناك است. عوارض رواني مزمن حاصل از مصرف شيشه شامل گمگشتگي، اختلال در عملكرد حافظه و تمركز، توهم، یيخوابي شديد، افسردگي، روانگسستگي، سوءظن و حملات وحشت ميباشد. مصرف طولاني مدت شيشه همچنين خطر ابتلا به بيماريهاي عفوني، مانند ايدز و هپاتيت C را در مصرف كنندگان تزريقي آن به شدت افزايش ميدهد.
درمان شيشه Treatment
درمان وابستگی به شیشه یکی از دشوارترین درمانهای مربوط به سوءمصرف مواد می باشد، چراکه عوارض ناشی از مصرف شدید و از ماندگاری زیادی برخوردارند. در زیر تصویر اسکن SPECT مغز یک فرد مصرف کننده شیشه بعد از چند سال مصرف مزمن و در مقایسه با مغز یک فرد سالم نشان داده شده است.
همانطورکه میتوان مشاهده کرد تخـریب وارده به مغزاز شدت زیادی برخـوردار می باشـد و بـا توجه به این موضوع وعوارض جسمانی و روانی و وسوسه شدیدی که اکثر بیماران تجربه می کنند، درمانهای اختصاصی و ویژه ای برای وابستگی به این ماده مورد نیاز است.
هدف از درمانهای اختصاصی ذکر شده رفع علائم جسمانی مانند اختلال در خواب، مشکلات گوارشی، لرزش و تشنج، مشکلات تنفسی و علائم روانی مانند افت خلق و افسردگی، اضطراب و بدبینی و خشونت و مبارزه با وسوسه و سایر علائم با استفاده از داروهای مناسب توسط پزشک و روانپزشک متخصص کار با این افراد می باشد.
از آنجاییکه وابستگی جسمانی به شیشه محدود است و علائم محرومیت فیزیکی در مدت کوتاهی از بین می روند، درمان های سم زدایی و نگهدارنده خاصی برای آن وجود ندارد. با این وجود، در مواردی که فرد مصرف روزانه و یا تزریقی دارد، اغلب دوره ای از بستری شدن در بیمارستان برای رفع علائم افسردگی، روانپریشی، و جلوگیری از اقدام به خودکشی و خشونت علیه دیگران در طول دوره بعد از قطع مصرف، توصیه می شود.
برای حفظ حالت پرهیز درمصرف کنندگان شیشه، پیگیری، کمک های روانپزشکی و ارتباط با منابع حمایتی اجتماعی ضروری می باشد. ایجاد تغییر در زندگی فردی شامل اجتناب از دوستان مصرف کننده، مکانهای پرخطر، و سایر محرک های مرتبط با مصرف شیشه باید موجب تشویق قرار بگیرد. درمانهای روانی اجتماعی ابتدایی باید بر مقابله با انکار، آموزش مفهوم بیماری اعتیاد، کمک به کسب هویت جدیدی به عنوان یک انسان سالم، بازشناسی نتایج منفی مصرف شیشه، اجتناب از نشانه های محیطی و ذهنی راه انداز وسوسه، و طراحی برنامه حمایتی تمرکز داشته باشند.
آزمایشهای ادرار، باید به صورت مکرر برای اطمینان از عدم مصرف صورت گیرند.
به طور خلاصه مصرف مداوم شيشه در مراحل و زمان هاي مختلف آثار متفاوتي دارد كه به سه مرحله تقسيم بندي مي شود:
1- آثار آن در اوايل دوران مصرف: شامل سرخوشي، بي خوابي، بي اشتهايي، اعتماد به نفس كاذب، توانايي و تمايل زياد نسبت به امور جنسي. درمان در اين فاز به صورت سرپايي با دارو درماني و گاهاً اقامتي امكان پذير است.
2 - در اين مرحله اثر عكس نسبت به مرحله اول را داريم به طوري كه اعتياد به شيشه در اين فاز ايجاد مي شود مثلاً براي خوابيدن، غذا خوردن و مابقي امورات زندگي، شخص حتماً بايد مصرف داشته باشد و اعمال شخص مشروط به مصرف شيشه است. درمان بيمار در مرحله دو حتماً مي بايست به صورت اقامت هاي اجباري در بخش اعصاب و روان يا كمپينگ هاي ميان مدتي همراه با دارو درماني و روانكاوي صورت پذيرد. چون بيمار دچار توهمات شديد و بدبيني گرديده و بيماري خود را انكار مي كند.
3 - در اين مرحله ديگر اثر نشئگي ندارد و مصرف كننده در حالت خماري و نشئگي عصبي است، دچار بيماري هاي رواني شديد گرديده و قدرت تجزيه و تحليل را از دست داده است. درمان اين بيماران فقط در مراكز اعصاب و روان و مراكز اقامتي به مدت طولاني همراه با دارو درماني امكان پذير است.
از آنجایی که سوء مصرف و وابستگی افراد، تمامی اعضاء خانواده را درگیر می کند، ارائه جلسات آموزش خانواده مناسب، برای اعضای خانواده نیز در دستور کار قرار دارد.
حـشیش يكي از پر مصرف ترين مواد غیر قانونی مي باشد و در ميان موادي كه نوجوانان و جوانان تمايل به استفاده از آن ها را دارند، رتبه اول را دارد. برخی نام های دیگر آن عبارتند ازگراس یا علف ( ماري جوآنا)، بنـگ (روغـن حشيـش)، علـف هـرز، چـای و ... بسـته بـه مـقدار THC (Tetra Hidro Canabinol) كه ماده اصلي آن مي باشد قدرت كمتر يا بيشتر پيدا مي كند.كه حشيش بيشترين THC را دارد. THC در گذشته در داروهاي ضد درد به كار مي رفته، اما با مشخص شدن عوارض آن به تدريج كنارگذاشته شده. حشیش مزه و بوی شبیه کاه دارد و به شکل خمیر قهوه ای رنگ می باشد. سایر اشکال آن مانند گراس شبیه برگ یا علف خشک شده هستند و مزه و بوی علف دارند.
علائم مصرف:
حشـیش اثـرات منـفي رواني و جسماني متعددي دارد. استفاده ازآن مي تواند به آسيـب و ضعـف حافظه كوتاه مدت وتوانايي فهـم منتهي شود، احساس زمان را تغييردهد وتوانايي انجام فعاليت هايي را كه نياز به تمركز و هماهنگي حواس درآنها وجود دارد (براي مثال رانندگي) كم كند. معمولاً افراد خجالتي ازحشیش زياد استفاده مي كنند وكارهايي انجام مي دهند كه درنهايت موجب پشيماني آنها مي شود.
اثرات استفاده كوتاه مدت از حشیش:
* حالت خواب آلودگي واحساس گرسنگي زياد
* ناتواني درتعقيب زمان و آسيب يا كاهش توانايي حافظه كوتاه مدت
* كاهش توانايي هايي كه نياز به تمركز وهماهنگي حواس دارند، مانند رانندگي كردن
* افزايش احتمال ابتلا به بيماريهاي ريوي، ازجمله سرطان ريه
* كاهش سطح هورمون تستسترون (هورمون مردانه) درمردان
* افزايش سطح هورمون تستسترون درزنان
* كاهش تعداد اسپرم ها درمردان
* افزايش خطر ناباروري در زنان
* بروز وابستگي عاطفي و رواني و نياز به افزايش مصرف جهت رسيدن به حالت نشئگي اوليه
نكات مهم :
1 – درصورت اعتياد به حشیش، فرد معتاد قادر به انجام وظايف خود نيست و دركارهايي احتياج به تمركز دارند، با مشكل مواجه خواهدشد.
2 – مصرف حشیش باعث پايين آمدن تعداد اسپرم ها در مردان و افزايش خطر ناباروري در زنان مي شود.
3 – استفاده از حشیش احتمال صدمه ديدن را افزايش مي دهد براي مثال تصادفات اتومبيل، افتادن از ارتفاع، سوختگي، غرق شدن و خودكشي با مصرف این ماده در ارتباط است.
4 – مصرف مواد مي تواند ظاهر و چهره نوجوان را خراب كند، او را افسرده سازد و سبب افت تحصيلي وي شود.
5 – يك بار مصرف تصادفي و تفنني ، ممكن است فرد را مجبور به كاري كند كه درتمام طول عمر ازكرده خود پشيمان شود.
6 – مصرف این ماده مي تواند سلامتي جسمی و روانی، پیشرفت تحصيل، روابط خانوادگي و زندگي اجتماعي فرد را به خطر اندازد.
7 – استفاده از حشیش نه تنها به فرار از مشكلات كمك نمي كند، بلكه باعث بروز مشكلات ديگري خواهدشد.
براي اطلاعات بيشتر:
Marijuana Anonymous
http://www.marinol.com
http://www.hazelden.org/
http://www.cannabis.com/faqs/
ال.اس.دی L.S.D
تاریخچه:
ال.اس.دی نخستین دارویی است که در گروه توهم زاها قرار گرفت. اولین بار در سال 1938 توسط شیمی دان سوئیسی بنام دکترهافمن ساخته شده اما خواص آن در سال 1943 زمانی که بصورت اتفاقی توسط دکتر هافمن مصرف شد مشخص گردید.
این ماده در دهه 1960 شهرت خاصی پیدا نمود و به مرور زمان از استعمال آن توسط مردم کاسته شد لیکن در دهه 1990 مجدداً در میان دبیرستانیها و دانشجویان شهرت پیدا کرد واین ماده بعنوان ابزار جنبش ضد فرهنگ در غرب مورد استفاده قرار گرفت.
توهم زاها چه مواردی هستند؟
مواردی هستندکه تغییراتی درخلق و ادراکهابه خصوص بینایی ایجاد می کنند. البته کلیه حواس پنجگانه را تحت تاثیر قرار می دهند. شناخته شده ترین و قوی ترین توهم زاها عبارتند از ال.اس.دی (LSD) که از قارچی انگلی که روی گیاه چاودار زندگی می کند تهیه می شود. البته به طور مصنوعی نیز قابل تولید است. ال.اس.دی در اشکال مختلف مثل قرصهای بسیار کوچک (نقره ای – خاکستری)، کپسول، پودر و مایع بدون رنگ و بو وجود دارد. یکی از اشکال رایج ال.اس.دی محلول در الکل است (به شکل تمبر)، که در ابعاد کوچک (6-7 میلی متر) و با تصاویر جالب (شخصیتهای کارتونی،کبوتر و ...) ارائه می شود.
نامهای رایج:
اسید ( acid )، تریپ (trip)،
آثار مصرف:
آثار مصرف معمولا پس از نیم تا یک ساعت شروع شده در عرض 2-6 ساعت به حداکثر می رسد و در عرض 12 ساعت آهسته کم می شود. آثار بسته به شرایط خلقی کننده و شرایطی که در آن ماده مصرف می شود متفاوت خواهد بود.
آثار جسمانی: افزایش ضربان قلب و فشار خون و درجه حرارت بدن، گشاد شدن مردمک ها و لرزش دستها
آثار روانی: تغییرات رفتاری به صورت اضطراب، هول، ترس از دیوانگی، افسردگی، سوء ظن، اختلال در قضاوت، رفتارهای خودآزارانه حتی خودکشی، اختلال ادراک (عمدتا در زمینه بینایی)، درهم آمیزی حس ها (دیدن صداها و شنیدن رنگ ها) و اختلال تعادل.
آثار روانی غیر قابل پیش بینی است. از حالت سرخوشی (سفر خوب Good trip ) تا اضطراب و حملات هول (سفر بد Bad trip ) متفاوت است. به دنبال مصرف طولانی مدت امکان تجربه علائم ادراکی ناشی از مصرف حتی بدون مصرف ال.اس.دی (Flash back) وجود دارد، همچنین خطر بروز جنون و کاهش تمرکز نیز وجود دارد.
راه های مصرف:
معمولا به صورت خوراکی مصرف می شود. قرص یا پودر را روی حبه ای قند می گذارند و پس از اضافه کردن چند قطره آب و حل شدن می خورند. کاغذهای آغشته به LSD (در فرم تمبر) را هم در دهان یا نقاطی از بدن که با چاقو برش می دهند، قرار می دهند.
عوارض مصرف ال.اس.دی.
ال. اس. دی. سبب ایجاد اختلال در خلق و خوی فرد میشود، شناخت زمان و مکان را مختل ، فرد را دچار خوشی بیجا ، خودستایی ، احساس سبکی و بیوزنی ، هذیان و افسردگی میکند و ممکن است مصرف کننده را به خودکشی و آدمکشی بکشاند. با مصرف ال. اس. دی. توهمه
